COV KEEB KWM NOV TXAWV COV NYOB HAUV PHAU NTAWV HMOOB LIV XWM
UAS MUS TSHAWB NRHIAB TAU HAUV SUAV COV LIV XWM.
Cov nov, ib txhia muaj ntsis mus raws dab neeg lawm.
Tab sis li cas los lam nyeem saib qhov twg txaus khaws los ho khaws cia,
qhov twg tsis txais khaws los nyeem kom paub xwb.
http://www.sibpab.com/hmoob.jpg
HuavTaisTxivYawg Txoj kev ua neej
Keeb Kwm Suav Rhuav Hmoob Kev Cai Dab Qhuas
|
Thaum tus Suav los dag ua Hmoob tus Vaj thiab tswj fwm tau Hmoob lawm, nws thiaj los muab Hmoob cov kev cai dab qhuas rhuav raws li nram no:
1. Suav muab Hmoob thaj dab qhuas, qeej thiab nruas tsoo pov tseg tag nrho huv si. Ib lub zos tseg ib rab qeej thiab ib lub nruas lawm xwb.
2. Txij hnub tus Suav los ua Hmoob tus Vaj thiab tswj tau Hmoob lawm, Suav txwv tsi pub Hmoob ua kev cai dab qhuas thiab koob tsheej lom zem li nram ntej ub.
3. Suav muab cov ua pab ua pawg cais mus ua xeem tag nrho. Txwv tsi pub ib xeem rov los sib yuav ua txij ua nkawm. Suav paub zoo tias cov nus-muag nyob ua ke ntau xwb, yog pub ib xeem rov sib yuav ces lawv yuav muaj tub cag txuj cag ci sawv los nrog Suav sib txeeb vaj huam teb chaws dua. Suav thiaj kom xeem no mus yuav xeem tod, xeem tod tuaj yuav xeem no lawm xwb. Suav ua li no twb yog lub tswv yim xav kom peb pawg tseem Hmoob Vaj…Tsab…Lis tsi txhob rov los sib yuav tau lawm. Yog ob niam txiv twg koom ib lub xeem ces Suav muab tua kiag pov tseg.
Tus ntxhais twg muaj menyuam tsi paub tus txiv yog leej twg? Thaum yug los yog ntxhais thiaj dim. Yug los yog tub ces Suav muab tsev neeg yug tus ntxhais muaj menyuam tsaub ntawd tua nrog tus menyuam thiab leej niam huv tib si.
Txij ntawd los; Tej laus ntshai…ntshai tsam Suav tuaj muab sawv daws tua tas vaj tas tsev thiaj hem phem…phem rau tej tub tej ntxhais tias; “Yog ib lub xeem los sib yuav ua niam txiv mas yuav ua npog li ub li no”. Qhov no yog tso hem thawj kom tej hluas rhiab siab tsi txhob los sib sau ua neej lawm. Tus ntxhais twg muaj menyuam tsaub, tej laus ntshai…ntshai tsi kam lees thiab tsi pub los so rau hauv niam txiv tsev. Tsam Suav paub, Suav muab tag tsev neeg tua pov tseg.
Txij ntawd los rau ziag no; Peb Hmoob thiaj tsi pub tus ntxhais muaj menyuam tsaub los yog tus ntxhais twb qua mus ua neej lawm rov los yug menyuam tsi tau rau hauv niam txiv tsev.
4. Suav txwv tsi pub tus tub rov yuav tus muam uas hlob nws niam txiv cov kwv tij ib plab yug cov ntxhais thiab cov phauj yog nws txiv cov muam koom niam txiv ib plab yug. Phaj rov hauv tsi pub tus tub yuav cov kwv yau nws cov poj niam. Thaum lawv ua poj dab poj ntsuam. Tsi pub nws yuav nws tus ntxhais thiab cov kwv tij niam txiv ib plab yug cov ntxhais los rau cov xeeb ntxwv rov hauv.
Yog tus ntxhais ces txwv tsi pub nws yuav nws tus txiv cov tij laug niam txiv ib plab, nws txiv yawg, nws txiv yug nws thiab txiv yug cov kwv tij niam txiv ib plab yug mus rau nws yawg lawm saum. Cov lawm hauv mas tsi pub tus ntxhais rov yuav nws cov nus niam txiv ib plab yau nws. Thiab cov nus niam txiv ib plab cov tub, nrog rau nws tus txiv cov kwv tij niam txiv ib plab cov tub thiab nws tus tub uas yog nws yug los rau nws cov xeeb ntxwv.
Thaum ub peb ib txia Hmoob, lawv siv lawv yawm txiv los yog lawv txiv yug lub npe los tis nrog tus tub -tus vauv- lub npe ua npe laus rau nws. Tis npe laus li no los raug Suav txwv ib yam nkaus. Cov Suav pub sib yuav tau yog cov tsi sib txheeb los ntawm ib phaj, tus hlob tus yau los sib yuav tau, tsuav yog tej tub-ntxhais sib yeem. Thiab tus tub ev taus nws tus poj niam mus kom txog rau hauv lub txaj tshoob txaj kos tsi qaug tsi ntog rau lub caij nyoog ua tshoob kos ces yeej yuav tau lawm.
Keeb Kwm Hmoob Teev Xwm Kab
|
Thaum tus Suav los txia ua Hmoob tus Vaj, nws thiaj los yuam kom Hmoob txhua yim tsev neeg los teev Suav tus Huab Tais Xwm Kab. Li tham dhau los lawd, rov qab tham ntxiv kom nej nco qab. Xwm Kab yog tus ntaus ntej ua hau qwj ntawm lawv 6 leej kwv tij los coj haiv neeg Suav tawm tsam thiab tua yeej haiv neeg Ntxwj. Lawv 6 leej kwv tij, Kab yog tus tub zuv -thib- plaub. Plaub Suav hu hais tias Xwm. Kab txiv hu ua Lum. Lum yog haiv neeg Yij. Suav thawj tug Huab Tais hu ua Xwm Kab Lum Yij.
Suav yuam peb Hmoob teev Suav tus Huab Tais, Xwm Kab Lum Yij. Tom qab no, peb Hmoob muab hu sis tias; “Xwm Kab Los Yej” no lawm. Teev hawm los Suav qhia hais ua lus Suav teev hawm kom zoo rau haiv neeg Suav. Suav dag rau peb Hmoob tias: “ Yog nej teev tus Xwm Kab Lum Yij yuav pov nyiaj txiag puv nas, Tub Ki puv tsev, Qoob Loo puv txhab thiab Tsiaj Txhu puv nkuaj. Nej tsi txhob rov mus teev nej kev cai dab qhuas lawm”.
Suav Yuam Hmoob Laig Poj Yawm
|
Tus suav txia ua Hmoob tus Vaj, nws yuam kom Hmoob txi los sis hu Hmoob poj Hmoob Yawm los noj los haus li no; “Nej txi nej niam txiv thiab pog yawg mas kom siv lo lus Laig Koj no”. Lo lus Laig no; Yog lo lus cem tsi txaus siab, tsi zoo siab pub rau noj rau haus. Yog siv lo lus no; tej Niam, tej Txiv, tej Pog thiab tejYawg cov ntsuj plig tu siab tsi los pov los puag nej lawm. Nej sim xav seb; Yog ib leej twg hu nej los noj mov, nws hu lo “Laig” rau nej, nej puas tu siab? Yog nej xav li cas ces tej laus tsi hais ua neej los ua dab yeej xav ib yam nkaus li ntawd ntag.
Nram ntej ub, tus Suav tsi tau txia ua Hmoob tus Vaj thiab tswj fwm Hmoob, haiv Hmoob nej muaj li no:
1. Ib yig muaj ib lub nruas ua neej. Nruas neeb los nruas tsa rog.
2. Ib yig muaj tsawg leej neeg muaj tsawg rab qeej los tshuab ua kev lom zem.
3. Ib lub zos muaj ib lub thaj Uaneej. Lub thaj Uaneej no nyob hauv tus Ntxwj Laug tsev. Yog qhov chaw teev hawm, ua kev cai dab qhuas thiab ua tshoob kos sib qaws ua txij ua nkawm.
Keeb Kwm Tshoob Kos Haiv Neeg Ntxwj
|
1: Tshoob Kos Nkauj Xwb thiab Nraug Xwb:
Haiv neeg Ntxwj thaum ub; Yog yug tau ib tug tub, tej laus xaws ib lub Kaus dub rau. Yog yug tau ib tug ntxhais, tej laus xaws ib txoj Siv Ceeb rau. Txoj Siv Ceeb no; Tsi nqaim…nqaim li txoj tam sim no peb Hmoob siv, nws dav ib yam nkaus li txoj Siv Sia. Txoj Siv Sia no yog txoj Siv ntaub liab thaum cov txiv neej siv sia lub ris Hmoob.
Ua tshoob kos, feem ntau yeej yog mus ua tshoob rau tom tog tub lub zos xwb. Yog tias tus tub thiab tus ntxhais sib yeem los sib sau ua neej, los sis tus tub twb coj tau tus ntxhais los lawm. Niam txiv tog tub mus teem nws tus tub lub rooj tshoob rau hauv Ntxwj Laug. Ntxwj Laug li mus ceeb toom thiab teem tshoob kos rau niam txiv tog ntxhais thiab nrhiav cov tub tshoob tub kos. Tsi tas li xwb, Ntxwj Laug haj tseem tshaj tawm rau ib tsoom kwv tij neej tsa hauv lub zej lub zos kom paub txhij txhua, kom sawv daws npaj tuaj koom rau hnub teem tshoob kos ntawd.
Npaj tshoob kos: Tog tub yuav tsum npaj ob tug tsiaj. Ib tug rau tus Ntxwj Laug txi Tsoom Nywj Keeb los yog txi lub thaj Uaneej. Ib tug kom loj txaus rau zej zog qhua tshoob qhua kos noj. Tus tub lub Kaus dub, niam txiv xaws rau thaum yug los ua me ab liab ntawd, yuav tsum nqa tuaj rau hauv lub tsev teev hawm uas muaj lub thaj Uaneej.
Tog ntxhais lis ces lawv npaj dej npaj taws thiab npaj txhuv tuaj rau ntawm tus Ntxwj Laug tsev. Ntxwj Laug tsuas teem kom niam txiv tog ntxhais npaj li no tuaj xwb. Feem ntau cov txheeb ze thiab tsoom qhua tshoob qhua kos lawv yeej paub…paub lawv kev sib pab, lawv npaj tuaj txhab ntxiv rau lawm.
Yog ob tug menyuam ntawd; Nkawv koom niam txiv no ces tus Ntxwj Laug tsuas ceeb toom rau ib tsoom kwv tij neej tsa thiab nrhiav cov tub tshoob tub kos lawm xwb.
Thaum niam txiv ob tog; Tog tub, tog ntxhais thiab kwv tij neej tsa sawv daws tuaj txhij tuaj txhua tag lawm. Tus Ntxwj Laug mus hlawv tsib -5- tswm xyab rau pem lub thaj Uaneej, rub lub rooj Lag Txim los rau, kom niam txiv ob tog los sawv rau ntawm ib tog tw rooj. Muab tus tub lub Kaus nthuav hlo los tso rau saum ib tog rooj, muab tus ntxhais txoj Siv Ceeb nthuav hlo pua kiag rau saum lub Rooj Lag Txim. Ntxwj Laug kom tus tub los sawv ncaj…ncaj nruab nrab ntawm lub Rooj Lag Txim tig xub ntiag rau pem lub thaj Uaneej. Tus ntxhais los txhos caug ntawm tus tub ib sab, sab tog rooj tsi muaj lub Kaus, muab tog Siv Ceeb dauv saum lub Rooj Lag Txim los khi khuam tseg rau saum tus ntxhais taub haus tig xub ntiag mus rau pem lub thaj Uaneej.
Tus Ntxwj Laug rub ib tug tub los sawv phim tus vauv -tub- ua tus Nraug Nab. Rub ib tug ntxhais los sawv ntawm tus nkauj nyab ib sab ua tus Nkauj Ntsuab. Nraug Nab thiab niam Nkauj Ntsaub ob tug no Ntxwj Laug npaj coj los ua piv txwv rau nkawm niam txiv tshiab kev nquam paj nquam nruas. Vim nkawv tseem nyob hauv nkawv lub txaj tshoob txaj kos.
Tus Ntxwj Laug mus sawv nruab nrab ntawm lub Rooj Lag Txim thiab lub thaj Uaneej tig xub ntiag rau peb lub thaj Uaneej. Ntxwj Laug kom tus Tshaj Meej los sawv ntawm nws sab xis, kom tus Txum Meej los sawv ntawm nws sab laug. Ntxwj Laug pib ib yam nkaus li thaum tus txiv neeb pib txheev qhua ntag. Tab sis thaum Ntxwj Laug txheev, nws txheev txog…Vaj Ntxwv kee tiam thaum ub Vaj Ntxwv muab kev sib txis ua txij ua nkawm rau haiv neeg Ntxwj…
Tus Ntxwj Laug hais li no; “Hnub no…tus tub…-Npe-…thiab tus ntxhais…-Npe-… nkawv los sib sau ua txij ua nkawm…
1-1. Mas kuv …Yawm Ntxwj Laug yuav hu yuav fwm txog koj tus uas yog Vaj Ntxwv ntawm haiv neeg Ntxwj yeej meem nqis nroos tuaj muab ntawv txij ntawv nkawm rau nkawv… kom tsheej mus ua txij ua ntkawm ua niam txiv mus…..
1-2. Txheev txog Vaj Xob Txwg Yawm Xob Laug tso kaus tooj kaus hlau los roos los pov fwm nkawv rooj tshoob rooj kos hnub no. Tsi pub kom muaj vij dab vij npog, vij sub vij sw los aiv los txuam rau lub koob tsheej rooj tshoob rooj kos hnub no…..
1-3. Txheev txog Vaj Saub Txwg Yawm Saub Laug los cob los cawm los qhia…kom nkawv nkawm txij nkawm no, txawj mus ua noj ua hnav, txawj tu tub tu kiv, tu tsiaj tu txhuv. Txawj mus cog qoob cog loo, kom nkawv khwv tau noj tau haus tsi tshaib tsi nqhis, ua lub neej huam vam muaj yeej lawm yav tom ntej…..
1-4. Txheev txog Niam Nkauj Kab Yeeb, sij hawm no koj los tso tub tso kiv, tso tub tso ntxhais rau nkawv nkawm txij nkawm uas sib sau los ua neej hnub no kom muaj metub menyuam puv vaj puv tsev mus…..
1-5. Txheev txog Muam Nplooj Lwg Qav Sis Kaws nqa txoj koob txoj hmoo ua txij ua nkawm los rau nkawv ua lub neej kom txawj sib hlub. Kom nkawv ua lub neej ib nqag mus nto ntuj ib ploog mus nto ntsis, ua nom ua tswv nyob muaj txiag nplua nuj kav ib txhiab noj mus ib txhis.
Thaum tus Ntxwj Laug txheev tag li no, nws ntaus txwm kuam caw cov Vaj Ntxwv Poj Koob Yawm Ntxwv los sam fwm fim loog tag. Ntxwj Laug, Tshaj Meej thiab Txum Meej lawv tig los rau nram tus tub thiab tus ntxhais. Ntxwj Laug muab tus tub ua kev cai pe ib tsoom nywj keeb haiv tag ces kom pe niam yug txiv yug, pe tsoom kuj keeb txwj laug hauv zej hauv zos cov laus neeg thiab tej nom tswv.
Tus tub yuav nyab ua kev cai nias taub teg rau daim Av, txaum yim rau lub ntuj tim ntsej tim muag rau ib tsoom nywj keeb haiv thiab niam txiv kuj keeb hais tias; “Nws yeej yuav tus ntxhais no, raws li poj ua cia yawm ua tseg los ua nws tus txij nkawm lawm tiag…tiag” ces nws mam sawv twj ywm.
Thaum pe li no tag, tus Tshaj Meej thiaj los muab nkawv cov lus saib txiv yuav hlub tus niam npaum li cas? Niam ho yuav fwm thiab hlub tus txiv li cas? Tshaj Meej los ua nkawv daim ntawv niam txiv thiab tshaj tawm rau lub teb chaws hais tias; “Nkawv yog niam txiv lawm”. Thaum ua li no tag, tus Ntxwj Laug thiaj muab nkawv tej lus cog tseg qw rau saum lub rooj tshoob kom ib tsoom qhua tshoob qhua kos tuaj koom rooj tshoob hnub ntawd hnov txhij hnov txhua.
“Yog hnub qab nram lub ntsis nkawv ho tsi sib hlub, muaj kev sib nrauj sib tso los txog. Tsuas yog nkawv tej lus cog tseg ntawm nkawv daim ntawv niam txiv thiaj los txiav txim tau rau nkawv lub neej xwb. Yog leej twg tsi ua raws li nws kev cog lus, tus ntawd yog tus txhaum. Niam txiv ob tog thiaj tsi muaj kev tu siab”.
Thaum Ntxwj Laug qw li no tag lawm, nws ho qw kom ib tsoom qhua tshoob qhua kos sawv daws yog leej twg muaj dab tsi yuav phij cuam rau nkawv nkawm niam txiv tshiab coj mus ua neej no los muab tau ziag no. Ces sawv daws thiaj los muab sawv daws tej me tsoos phij tsab, tsho phij cuam tso rau saum txoj Siv Ceeb pua saum lub Rooj Lag Txim.
Niam txiv ob tog mas tsi pub tshaj tawm muab npaum ub npaum no, tsam cov tub cov ntxhais tau tsi sib npaug ces muaj kev tu siab.
Cov qhua tshoob qhua kos sawv daws los tso khoom phij tsab, tsoos phij cuam tag, Ntxwj Laug kom leej txiv tog ntxhais los tshem txoj Siv Ceeb saum tus ntxhais taub hau quav mus tsuam cov khoom phij cuam tseg. Ntxwj Laug muab tus tub lub Kaus qhaws, muab txoj Siv Ceeb tog tsuam lub Kaus los khi lub Kaus rau ib tsoom qhua tshoob qhua kos ntsia ntsoov. Kev txwj kev laus ua pov thawj tias, yeej muab nkawv sib txis sib sau ua txij nkawm ua lub neej lawm tiag…tiag.
Dhau no mus; Ntxwj Laug kom leej niam tog ntxhais los muab nws tus ntxhais nog rau tus tub uas yuav tus ntxhais ris ( ev ) mus rau hauv chav muaj lub txaj tshoob txaj kos. Ua ntej pib rooj tshoob no; Lawv yeej npaj ib chav pw los sis thaiv ib chav kom zoo…zoo rau hauv Ntxwj Laug tsev. Npaj lub txaj tshoob txaj kos tseg lawm.
Thaum tus tub ris -ev- nws poj niam mus rau hauv lub txaj tshoob txaj kos, yog nws ntog los yog qaug ua ntej mus txog lub txaj tshoob txaj kos. Niam txiv tog tub yuav tau tshwm nyiaj txiag los ua ib thaj neeb mus tsa nws tus tub thiab tus nyab ncej tshoob ncej kos kom rov ntseg tus ntwb tag tso, lawv thiaj pib tau rooj tshoob mus ntxiv.
Thaum tus tub ris -ev- tus nyab mus rau hauv lub txaj lawm. Ntxwj Laug thiaj mam los txi lub thaj Uaneej, yog ua tsoom Nywj Keeb Haiv tsaug. -Ziag no peb hu ua Laig Dab no lawm - Tus Txum Meej los tshaj tawm kev noj kev haus raws li no:
1. Tsoom kwv tij neej tsa tuaj koom rooj tshoob no; Yog leej twg muaj tej yam khoom ntxim yuav ceev tsi yeej, muab los rau kuv pab ceev tseg.
2. Tsi pub muab lus xaiv tom vaj tom tsev coj los hais ua chaw chim siab sib cav sib ceg thiab sib ntaus rau saum lub rooj tshoob rooj kos no.
3. Dej cawv; Txwv tsi pub chiv ua zeeg tuaj yuam rau sawv daws noj sawv daws haus. Tej nom tej tsw muaj chaw caiv lawm thiab tej muaj mob muaj nkeeg thiaj koom tau nrog sawv daws. Noj raws li siab nyiam, haus raws li siab xav thiab nyias mam muab nyias xwb.
4. Txum Meej tshaj tawm li no tag, nws thiaj los coj tsoom nkauj ntsuab nraug nab tej qhua tshoob qhua kos los noj tshoob noj kos, nquam paj nquam nruas ua kev lom zem tos nkawm niam txiv tshiab.
Thaum nkawm niam txiv tshiab tawm hauv lub txaj tshoob txaj kos los, ib txhia qhua tshoob qhua kos tsi muaj tub ntxhais tuaj, lawv pom nkawv nkawm niam txiv no cev nkauj xwb, nraug xwb hloov tag ces lawv nyias mus nyias tsev lawm. Cov muaj tub muaj ntxhais tuaj koom ces lawv nyob zov lawv tej tub tej ntxhais nquam paj nquam nruas nrog nkawm niam txiv tshiab mus txog li ib tag hmo. Tus Txum Meej pom tias; Tej tub tej ntxhais sib lawm, nws los ua ib tsoom kwv tij neej tsa sawv daws tsaug tag nws mam kaw rooj tshoob.
Thaum kaw rooj tshoob tag, ob niam txiv tshiab rov mus pw hauv nkawv lub txaj tshoob txaj kos. Hnub qab kaj ntug tag kis:
1. Tus tub yog tub ntxawg no ces Ntxwj Laug mus hu tus tub niam thiab txiv tuaj tos nkawv tus tub thiab tus nyab mus nrog nkawv nyob.
2. Tus tub yog cov tub hlob lawm no ces Ntxwj Laug mus hu tag nrho cov neeg uas nyob ua ib zog hauv nws kav tuaj sib pab ua ib lub tsev rau nkawv ob niam txiv tshiab nyob. Tej tub tej ntxhais los sib sau ua neej thiaj tsi tshuav nuj tshuav nqi, ua lub neej khuam siab ntuv. Kom sawv daws los nyob tag nrho rau ntawm tus Ntxwj Laug lawm xwb.
2. Tshoob Kos Poj dab Yawg Ntsuag:
Yog tus tub thiab tus ntxhais yog poj dab yawg ntsuag los sis ib tug yog poj dab yawg ntsuag no. Ntxwj Laug mus hu cov txiv zej txiv zos li 10 leej tuaj rau ntawd, tuaj ua nkawv qhov ntsej qhov muag xwb. Ntxwj Laug kom tus txiv pe ua kev cog lus ib yam li tshoob kos nkauj xwb, tus niam tsi txhos caug. Tsi muaj lub Kaus, txoj Siv Ceev, lub txaj tshoob txaj kos thiab tsi muab lub Rooj Lag Txim los ua nkawv rooj tshoob lawm. Pluas mov, tus txiv yog tus tshwm tag nrho. Tsim kom zej zog tuaj ua lub tsev tshiab rau nkawv nyob lawm. Tus txiv kom nyob qhov twg ces nkawv mus nyob qhov ntawd xwb.
Hais txog kev hu plig ntawm haiv neeg Ntxwj, tsi muaj hu plig rau kev sib txis ua txij ua nkawm. Vim thaum ub haiv neeg Ntxwj yog ib yim neeg koom tib tug dab qhuas xwb.
Edited by koojziagkabzaug, 29 April 2009 - 12:34 PM.