7 replies to this topic

[maixiong_vg]

Cov lus ntawm Haujsam pab tau kuv dab tsi? Pab tau kuv ntau yam heev tiam sis cia kuv piav me me li no rau koj os tijlaug.

- Kuv tau paub tias yam twg yog yam muaj tiag reality. eg. element of dej, av, cua, suav taws, Nose, light, tawv, muag, etc,. yog yam muaj tseeb uas tsis muaj leej twg dag tau, eg. txawm tus lag ntseg hnov tsis tau nose los yog muaj conditions txaus ua rau suab nrov ces yeej nrov li. World no muaj world 1. Universal, uas yog tiny dust los sib puab ua ke loj zuj zus tuaj uas tib neeg nyob) 2, world piv txwv(txhua yam uas muaj tsim muaj puas ntsoos mus yog world tag nrho. 3. Lub ntiaj world ua saib tau tib neeg li khamma, kev ua zoo ua phem. eg. tus yog muaj kev nyuaj/zoo siab /cev nqaij daim tawv li no yog nws ua zoo ua phem li no los lawm, tus tsiaj no thaum ua tib neeg nws coj/ua phem li cas thiaj los uas tus tsiaj lo ntawm etc,. More deep information. yog muab faib los yuav muaj world me me ntau ntau heev. Eg, world of seeing thaum pom dab tsi tas lawm yuav coj mus xav(think) ntxiv uas yog World of thinking, uas yog personal world uas yog muab faib los tseem muaj world ntau heev ntxiv.

- Yam li lub tsheb/car ntawd yog muaj ntau part coj los sib dhos muab tis npe hu ua tsheb/car no xwb yog hu tib lub kauj xwb yuav hu tsi tau tias tsheb no, yog muab lub log rho lawm yuav hu tsis tau tias lub log yog tsheb, Yam li tais qaub tob ntoos tuav, lub tob ntoos xwb yeej hu tsis tau tias yog qaub tuav, Tob ntoos yuav tsum coj los transform chais, tsuav kom me ua ib txij ib txij tso tsis tas li yuav tsum tuav hov txob rau tso ntsev pem thaj rau, hlais txiv lws rau tso pabpib rau rau majnaus rau tso kom txhua yam uas yog thiab los nplog set up tias yog tso li no thiaj yog qaub tuav nplog, tso li no thiaj yog qaub thaib no(lub npe qaub tuav no los yog piv txwv thiab xwb tsis li ces yuav hais lus tsis nkag siab thiab). ib yam li tib neeg thiab yog muab tib neeg lub cev los sib faib ces thaum kawg tsuas muaj energy nkaus thiab xwb. eg. tib sab tes xwb hu puas tau tias vam ntxawg, tib sab ceg xwb hu puas tau tias vam ntxawg no, yog muab cev nqaij daim tawv faib kom pom yam me zog tuaj ces yog nqaij, ntshav pob txha xwb, faib duab thiab ces yog cells, muab cells faib kom tob ntxiv thiab ces tau Atom, yog muab Atom los faib ntxiv tiab ces yog Nuclears/Kraap(lus Bali) ntau heev los nyob ua ke or Nuclears Energy lawm xwb uas muaj element yog element Dej, Av, cua, suav taws lawm xwb uas los sib puab sib dhos nrog rau Energy uas yog tsim muaj los ntawm Khamma los hu ua Soul/envergy/nerve/Jit/ jetasit(Lus Bali) ua rau transforming rau cev tib neeg cev tsiaj etc,.)(lam piav li no xwb xyov puas muaj leej twg nkag siab vim muaj tob dua no thiab hais ua ib them ib them zuj zus, kuv lam piav dhau kev xwb os) tej no yog ua rau yus paub yus tus kheej muaj tau li cas kom yus thiaj txo tau yus tus fwj chim/high nose thiab ua neej yooj yim tuaj.(No yog pab yus hauv nruab nrog tuaj)

- Kuv tau paub tias kev miracle ua tau li cas, yeej yog tib neeg sau tiag ntag tiam sis txhua tus tib neeg muaj lub siab xav ua tau qhib siab xyaum yeej ua tau tib si, Vim muaj fwj huam ib yam nkaus nyob ntawm leej twg txawj rho los xyau, rho tau ncaj kev los xyaum, nyob ntawm leej twg kev dawb kev zoo loj me ua tau yam loj los me xwb etc,. Ntawm kuv tus kheej kiag ua rau kuv tus mob uas mob hauv siab ib teg ib teg uas cuag rau hmuv nkaug ntawd zoo lawm.

- Tau paub txog lub hauv paus ntawm txhua yam teeb meem uas muaj rau hauv tib neeg lub neej txoj siab, uas rau thaum raug teeb meem dab tsi los coj los xav rau lub hauv paus, thaum chim npau taws ua rau muaj conscious caum tau yus lub Temper phem ntawd thiab nco txog thiab thim xav txog kev tsis zoo ntawm kev npau taws uas yuav coj los tom qab thiab lub hauv paus ua rau yus cheem yus tus kheej in time tsis ua phem raws Temper, Ua rau ua neej nyob tsis muaj kev nyuaj saib ntau vim tsis tsim txom yus tus kheej ntau.

- Tau paub txog txhua yam/every single thing thing uas tsim muaj nyob rau hauv Universals  no reasonable uas  teb tsis tau ib los vim  it is reality, it is reason, there are ways to be provable, every single human can prove it by one self, and all get the same result!

  Phrabphuvthabcob 5 tug thwjtim yog stand rau dab tsi?

Qhov stand rau dab tsis ntawd tsis muaj hais nyob rau hauv Phratraipido 48,000 Phra Thamakahn, neither does cov Lotus thaum Nws yug es rho ruam tawg paj ntawd. Xyov koj mus kawm qhov twg los (cov lus qhia tseem ces yog nyob rau thiab thiab Burmess thiab Srianka lawm xwb) Thiab Phraphuthacau cov lus qhia tsis focuse on tib neeg los yog meterial stand for this, for that, tiam sis focuse cov ntsiab lus qhia, yog nkag siab tag thaum twg lawm ces No More Kev suffer in life lawm. (but not at all easy vim kev REAL Understanding thiab kev remenber los hais are very similar)

Tiam sis co lus uas 5 tug thawj uas los ua Haujsam uas tau Arahan (No more Imperiries of all sides, no more born, no more suffer, no more die) ntawd yog lawd kawm zaj ธัมมจักรกัปปวัตนสูตร


สาระสำคัญขององค์ธรรมนี้ คือ อริยสัจ ๔ (ทุกข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค)(Lub hauv paus ua rau muaj kev suffer, paub txog kev suffer, paub hauv kev tua kev suffer, cov kev tua kev suffer)
ซึ่งถือเป็นองค์ธรรมที่สำคัญมากของพระพุทธศาสนา

  
ธัมมจักรกัปปวัตนสูตร
บทสวดและคำแปล (แบบย่อ)

Tijlaug cov lus nram no koj xav seb nqai twg tsis muaj tseeg nyob rau hauv tib neeg lub neej os.

(ทุกข์)

อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขัง อะริยะสัจจัง
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สภาวะเหล่านี้แลเป็นตัวทุกข์อย่างแท้จริง คือ

Cov yuav hais nram no yog tus kev kub ntxhov kev suffer tseem ntag

- ชาติปิ ทุกขา
ความเกิดก็เป็นทุกข์

Kev yug los kuj yog kev suffer(Thaum yug puas muaj tus me nyuamtwg luag ntxhi tawm los)

- ชะราปิ ทุกขา
เมื่อความแก่เข้ามาถึง ก็เป็นทุกข์

Thaum kev laus los txog (yus laus yuj zus) kuj yog kev suffer (Tsis hais poj niam txiv neej li thaum Pib laus ces pib zas plaub hau, pib tha peeb kom tuab, mus rub ntsej muag, mus cog plog hau,etc,. Puas muaj leej twg thaum laus uas tsis muaj mob li even mob duav mob ib ces mus tsis aus, muaj mob ntau yam rau yav laus)

- มะระณัมปิ ทุกขัง
เมื่อความตายเข้ามาถึง ก็เป็นทุกข์

Thaum kev tuag los txog los muaj kev suffer (thaum mob heev yuav tuag suffer ntau yam li thiab. - suffer lub cev tus mob, - lub siab vim tsis xav ncaim tej me tub me nyuam, tej vaj tej tsev, tej materail uas khwv los etc,.)

- โสกะปริเทวะทุกขะโทมะนัสสุกปายาสาปิ ทุกขา
เมื่อความเศร้าโศก ความร่ำไรรำพัน ความเสียใจ
และความคับแค้นใจเกิดขึ้นมา ก็เป็นทุกข์

Thaum muaj kev kho siab, nco tus ub tus no, kev tu siab, kev chim siab los yog kev suffer. (los leej twg muaj muaj tej kev no ua rau luag ntxhi tsaug zog tau os)

- อัปปิเยหิ สัมปะโยโค ทุกโข
เมื่อประสบพบกับสิ่งที่ไม่ชอบใจ ก็เป็นทุกข
์
Thaum ntsib yam/tib neeg tsis nyiam tsis raws yus siab los yog kev suffer. (yog lwm tus ua tsis raws yus siab yus puas npau taws, Nyob nyob lampom yus tej yeeb ncuab yus puas nco dheev txog thaum nws uas tsis zoo tsis raws yus siab yus puas npau )

- ปิเยหิ วิปปะโยโค ทุกโข
เมื่อพลัดพรากจากสิ่งอันเป็นที่รักที่ชอบใจก็เป็นทุกข

Thaum plam/ncaim/tsis tau yam khoom/tusneeg yus nyiam kuj coj kev suffer los. (Thaum luag cia li txeeb yus tus hlub los yus tus hlub tuag lawm yus puas chim puas tu siab, thaum yus tej vaj tsej tse tej tsheb tej khoom siv rau luab txeeb์ yus puas tseem luag ntxhi taus)

- ยัมปิจฉัง นะ ละภะติ ตัมปิ ทุกขัง
และแม้คิดปรารถนาอยากได้สิ่งใด แต่ไม่ได้สิ่งนั้นสมปรารถนา ก็เป็นทุกข์

thiab thaum xav tau ib yam twg/tib neeg twg tiam sis tsi tau raws kev xav los coj kev suffer los rau yus tib si. Thaum yus nyiam ib tug hluas nkauj heev yus twb yuav yuav luag cia txeeb lawm yus tsis tau yuav yus puas chim, thaum yus xav tau yam ub no tiam sis tsis muaj peev xwm muab tau los ua yus tus puas tu siab thiab.

- สังขิตเตนะ ปัญจุปาทานักขันธา ทุกขา ฯ
กล่าวโดยย่อแล้วก็คือ การหลงคิดว่าร่างกายเป็นของเราของเขานั่นแลเป็นตัวทำให้ใจเกิดทุกข์อย่างแท้จริง ฯ

muab hais kom luv luv ces yog kev yus are in lust yus tus kheej tias lub cev nqaij daim tawv yog yus li yog nws li yog lawv li ua rau yuv yuav tsum nrhiav txhua yam los Fulfill xwb ces txawm yog qhov tsee uas ua rau muaj kev nyuaj siab tu siab mob siab kho siab chim siab uas hu ua kev SUFFER no ntag.

(สมุทัย)

อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะสะมุทะโย อะริยะสัจจัง ยายัง ตัณหา
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ก็ตัณหาคือความอยากไม่มีสิ้นสุดที่มีอยู่ในใจนี้แล เป็นต้นเหตุทำให้ใจเกิดทุกข์อย่างแท้จริง

Kev Impurities yog kev xav tau rau txhua sab uas nyob hauv lub siab yeej tsis muaj kev xaus li, thiaj yog lub hauv paus TSEEM uas ua rau lub siab SUFFER ntag.

โปโนพภะวิกา นันทิราคะสะหะคะตา ตัตระ ตัตราภินันทินี เสยยะถีทัง กามะตัณหา
คือ มีความอยากเวียนว่ายตายเกิดอยู่ร่ำไป และมีความกำหนัดยินดีในรูป เสียง กลิ่น รส สัมผัสที่น่าปรารถนา ก็เป็นเหตุให้ใจเกิดทุกข์

Yog kev xav yuj mus los ntawm Life Circle tas li thiab muaj kev nyiam kev zoo siab rau yam yus pom yam yus hnov yam yus tau ntxhiab yam ys hnov qab, yam touch feeling uas yus xav tau los yog lub hauv paus coj kev suffer siab los rau yus.

   ภะวะตัณหา
สิ่งใดที่ยังไม่มี ก็คิดอยากจะให้มีขึ้นมา อย่างนี้ก็ทำให้ใจเกิดทุกข์

Yam uas yus tsis tau muaj thiab xam muaj kuj ua rau lub siab muaj kev suffer.


วิภะวะตัณหา
และเมื่อมีทุกอย่างสมปรารถนาแล้ว ก็อยากจะให้ทุกอย่างคงทนอยู่ตลอดไปเมื่อมันจะต้องสลายหายไป ก็ร้อนใจไม่อยากให้เป็นเช่นนั้นอย่างนี้ก็ยิ่งทำให้ใจเกิดทุกข์หนักขึ้นอีก ฯ

Thaum muaj txhua yam tau txhua yam los ua yus tug lawm kuj tseem xav kom txhua yam ntawd kom nrog yus nyob mus tas ib sim txhob puas ntsoos pauv ncaim plam ntawm yus mus li tiam sis txhua yam tsis muaj nyob ib sim yog li yuav mob siab nrhiav txhua lub hauv kev tiv thaiv kom tau xwb tej no los haj yam ua rua muaj kev kub ntxhov suffer rau hauv yus lub siab tuaj

(นิโรธ)

อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรโธ อะริยะสัจจัง โย ตัสสาเยวะ
ตัณหายะ อะเสสะวิราคะนิโรโธ จาโค ปะฏินิสสัคโค มุตติ อะนาละโย ฯ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การดับตัณหาความอยากให้หมดไปจากใจด้วยการ ละวาง ปล่อย และไม่คิดยินดีพัวพันอยู่กับตัณหาความอยากนั้นอีกเด็ดขาดคือ การดับทุกข์ให้หมดไปจากใจได้อย่างแท้จริง ฯ

Yog tib neeg muab txoj kev impurity rau txhua yam ntawd kev ntshaw tua tau pov tseg thiab tsis xav txog txoj kev ntawd li lawm txhua yam kev suffer yuav tu tsis muaj ntxiv lawm.

(มรรค)

อิทัง โข ปะนะ ภิกขะเว ทุกขะนิโรธะคามินี ปะฏิปะทา อะริยะสัจจัง
อะยะเมวะ อะริโย อัฏฐังคิโก มัคโค เสยยะถีทัง
สัมมาทิฏฐิ สัมมาสังกัปโป สัมมาวาจา สัมมากัมมันโต
สัมมาอาชีโว สัมมาวายาโม สัมมาสะติ สัมมาสะมาธิ ฯ
ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ข้อปฏิบัติเพื่อนำกิเลสให้หมดไปจากใจนี้ มี ๘ อย่าง คือปัญญาเห็นชอบ ความดำริชอบ วาจาชอบ การงานชอบ การเลี้ยงชีวิตชอบความเพียรชอบ การระลึกชอบ และการตั้งจิตไว้ชอบคือ ข้อปฏิบัติเพื่อนำใจให้หมดจากกิเลสและดับความทุกข์

Txoj hauv kev uas yuav tua tau txoj kev impurities no muaj 8 txoj.
1. muaj kev paub/wisedom paub txog qhov yog/qhov tseeb/qhv ncaj.
2. Xav kom yog kom ncaj.
3. kev hais lus zoo lus yog lus muaj tseeb.
4. uahauj lwm kom ncaj nceeg tsis muaj kev take advantage leej twg.
5. Kev yug yus tus kheej/lub neej txoj sia koj ncaj.
6. kev nquag kom ncaj nceeg/mus rau sab possitive.
7. kev muaj conscious koj ncaj raug kev/ncaj kev.  
8. kev muab siab rau yam uas yog yam.

8 kab lus no kuv txhais tsis tau lus hmoob meej thiab yuav yog kom paub tseeb yuav yog kawm ntawm yus tus kheej. thiab kuv lam muab me ntsis sumery ntawm ob nqais ntawm 84,000 Phrathamakran li sauv tso hauv no xwb os yog tiag tob thiab ntau dua no os.

Nov yog me ntsis txog lawv เป็นการแสดง ปฐมเทศนาขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า เมื่อ วันเพ็ญ เดือน ๘ (อาสาฬหบูชา) เพื่อโปรดเหล่าปัญจวคีย์ทั้ง ๕ คือ อัญญาโกญฑัญญะ วัปปะ ภัททิยะ มหานามะ และอัสสชิ ซึ่งต่อมาท่านอัญญาโกณฑัญญะได้ดวงตาเห็นธรรม และได้รับการอุปสมบทด้วยวิธี เอหิภิกขุอุปสัมปทา เป็นพระอริยสงฆ์องค์แรกของพระพุทธศาสนา จึงทำให้วันนี้มีพระรัตนตรัยครบองค์สาม

Tijlaug koj tseem tsis tau paub hauj sam zoo os Hauj sam poj niam niam no tseem paub ntau thiab coj tau zoo dua Haujsam txiv neej los muaj coob mas. Phraphuthacao tsis tau txwv cais pab cais pawg li koj paub os. Tsuav yog tib neeg xwb txawm yuav yog fuab tais tub qhev poj niam txiv neej me nyuam yaus los neeg laus, thaum yug los dawb huv ib yam, txawj muaj mob ib yam muaj kev ntshaw kev suffer ib yam, txawj tuag ib yam, lwj ib yam nkaus. Peev xwm os yeej muaj peev xwm hliav nws lub hlwb ib yam nkaus li mas.

Edited by maixiong_vg, 10 September 2009 - 01:43 AM.

[Xeevtxwjlaug]

sau tsawg zog thiaj li to taub zoo os kuv me muam.

[maixiong_vg]

xeevtxwjlaug, on Sep 1 2009, 02:03 PM, said:

sau tsawg zog thiaj li to taub zoo os kuv me muam.

No twb yog tsawg lawm mas Tijlaug, yog tseem tsawg dua no haj yam tsis nkag siab os

Edited by maixiong_vg, 04 September 2009 - 03:01 AM.
spelling

[Xeevtxwjlaug]

maixiong_vg, on Sep 4 2009, 10:00 AM, said:

No twb yog tsawg lawm mas Tijlaug, yog tseem tsawg dua no haj yam tsis nkag siab os

phoom khib khiaj nyeem yawb yawb.

[maixiong_vg]

xeevtxwjlaug, on Sep 6 2009, 07:00 PM, said:

phoom khib khiaj nyeem yawb yawb.

Khib kiam  nyeem ces maij lub xeem thij khua lub uas los ua ma nuv tshaj nawj xwb tiag

[maixiong_vg]

Txawj Tuantaj, on Sep 9 2009, 08:24 PM, said:

Muam Maixiond vg,

Li koj paub lawm tias, cov Christian mas ntseeg tias, Universal Can't happen by itself. There must be someone who created the world...

But Buddhism  mas , lawm los analyzed cov things had already created by someone xwb.

Buddha said, " Took-yang- peen -khong -ah-nee-chang" Paub tsis txog, paub tsis tau.

Txawj Tuantaj,

Tijlaug Universal yeej tsis heppen by it self li mas vim muaj conditions ntau heev los created mas thiab prove tau tib si mas. Yam uas Prove tau tsuas yog yam muaj tseeg nkaus xwb os. Txhua yam uas prove tsis tau ces yog nyob rau hauv Imagination lawm xwb, tsis muaj tseeb thiaj prove tsis tau, kev yuav imagination sib thooj los tsis muaj dab tsi strange vim tib neeg muaj kev ntshai tuag, kev ntshaw ib yam nkaus thiaj muaj kev yuav need to make someone ua kom muaj fwj huam dua yus/tib neeg los pab ua kev sov siab Which is the easiest and laziest way to.

PS. Kev imagination kiag no kuj muaj tseeb vim txhua tus muaj kev imagination tau ib yam nkaus.

Buddhism li tsis yog lam tau lam analyzed nawb. Lawv paub txog thiab prove tau tib si tias lub ntiaj teb no mab mam tsim muaj tau li cas. Thaum pib luaj li cas thiab los tau li cas los qhov twg los, nws transform li cas mus li cas thiaj los ua tau lub qhov ub qhov no, ua tau lub ntiaj teb, ua tau lwm lub planet, ua tau lwm galaxy etc,. Hos Someone uas koj hais txog sauv ces nyob ntawm tib neeg lub hlwb thiab lub qhov ncauj xwb os, ib leeg muaj ib lub leej twg lub zoo zog ces imagin tau ntau yam thiab complicated zog no xwb mas. Tus muaj lub twg zog ces yuav li lwm tus lub mam coj mus imagin ntxiv no xwb os.

Buddhism tsis need imagination tiam sis base on Provable and reasons xwb os. Vim li ntawd yam txhua yam hauv Universal thiaj nyob hauv Buddha xib tes.

Tijlaug lo lus Ah Nee Chang koj txhais yuam kev lawm os.

Ah Nee Chang = txhua yam tsis nyob mus ib txhis, txhua yam yuav tsum pauv transfroming mus ua lwm yam. eg. txhua yam hauv Universal no yuav tsum pauv transform mus ua lwm yam zuj zus, cov lwj los mab mam lwj mus, muaj lwm yam nyob xw lwj nrog thiab  lwj tas ho sib sau mus pauv tsim ua lwm yam tuaj. Tsis hais sab visiable/touchable los sab invisiable/sab ntsuj plig tib si yeej muaj kev pauv kev puas  ntsoos/puam tsuam ib yam nkaus. TijLaug koj sim nrhiav seb hauv Universal no muaj dab tsi ua nyob li qub tsis muaj kev pauv li mus ib txhis os.

Thov tsim nawb yog hais tau ntau lo koj tsis nyiam lawm, kuv tsuas hais qhov tseeb xwb. yog tsis nyiam lo twg no muab tso rov rau hauv no txhob khaws coj mus uas kev mob siab os, Kev mob siab chim siab tsis yog ib txoj kev zoo rau yus tus kheej os vim nws tsuas hlawv yus tus kheej ua ntej ntag thiab tus yus chim rau twb tsis paub kub los mob dab tsi. So tsuas yog kev yus rov txim txom yus tus kheej xwb.

[maixiong_vg]

Dab, plig/neeg yog ib tug li ko hais mas tsuas txawv lub npe thiab its status xwb.

DAB

Yog yus neeg/plig/uas coj tsis zoo, can be both thaum tseem mmuaj lub cev thiab tom qab tsis muaj lub cev lawm.
PLIG /Jit(sab yaj ceeb lub PLAWV)

* xav hu ua Cetasit/Nerves
* kev ntsaw hu ua Kilet(Impurities)Sub-set of Cetaxit
* Kev ntshai los yog cetasit ib yam thiab
Cetasit=is the nerves, kev comunicate or how Jit work status.
Cetasit tsim muaj nrog rau Jit.ua hauj lwm nrog tus plig/Jit tuag(thaum tsis ua hauj lawm) los tuag nrog Jit, (hais me me li no tso vim nyuaj heev yuav nkag siab nyuaj)

Tijlaug yog li koj hais uas tsis muaj leej twg tsav yus li no thiab koj nkag siab tias yog muab lub plawv/Jit rho lawm seb tus tib neeg ntawd puas tseem yuav muaj sia thiab hlob tau li koj xav os. Txhua yam koj hais ntawd tsuas yog yam element tsav lub cev kom perfect tuaj xwb, Tsis tas li One of the Main Tsav lub cev thiab tus plig yog Khamma/yus kev ua zoo ua phem yav/tiam dlau dlau los lawm (This show on cov tib neeg muaj lub cev tsis perfect thiab ntau yam ntxiv....) Lub hlwb tsis yog the main emenlent ntawm kev txoj sia os tiam sis yog the main element ntawm kev deverlope Wisedone kom dim txoj siab/life circle.

Yam uas ua tau lub cev muaj siab tuaj tsuas muaj tsis pe tsawg yam uas yog yam tseem xwb os, mam tuaj edite tom qab os.

Thooj hlwb tuag lawm los yog cov kuv hais no tseem ciaj ces yeej txawj loj hlob thiab yeej tsis lwj li. niaj hnub no muaj tej tug neeg uas nyob hauv tsev tu neeg xiam ooob khab, tooj hlwb tuag tag lawm tiamsis tej nrog cev tsis tuag, nws twb nyob nws, ntsej muag liab ploog li qub, tabsi cov tes taw tsis ua hauj lwm xwb. Lub neej tom ntej no cov scientist yuav xam maj txuas kom tau taub hau rau lwm lub cev.